مخابرات

صنعت مخابرات در دنیای امروز و نقش آن در میزان پیشرفت کشورها بگونه‌ای است که از آن بعنوان یکی از کلیدی ترین صنایع و موتور محرک بسیاری از فناوریهای پیشرفته یاد می‌کنند. قدر مسلم این قابلیت به سبب حرکت این صنعت بصورت هماهنگ با پیکان پیشرفت علم بشر حاصل شده است و دستاوردهای علمی این صنعت به محض ورود به بازارهای مصرف و ترکیب با تکنولوژی، تحولات چشمگیری را در بازارهای اقتصادی و الگوهای مصرف در دنیا ایجاد می‌کنند.
وضعیت امروز صنعت مخابرات در ایران مطلوب نیست، اگرچه فعالیت ها و توسعه بسیارخوبی طی سالهای اخیر انجام شده است؛ اما این صنعت تا رسیدن به جایگاه مطلوب و استانداردهای جهانی خود فاصله بسیاری دارد.
خوشبختانه در وزارت ارتباطات بودجه ۱۲۰ میلیارد تومانی در جهت کمک به تحقیق، پژوهش و حمایت از شرکتهای دانش بنیان و نیز بودجه مشخصی در مرکز پژوهشگاه ارتباطات برای ساخت محصولات داخلی و حمایت از تحقیق و توسعه ( R&D ) در نظر گرفته شده است.
شایان ذکر است که شرکت مخابرات ایران در رتبه بندی 100 شرکت برتر ایران در سال 1392، به لحاظ بالاترین ارزش بازار و ارزش افزوده رتبه 2، از نظر سودآوری رتبه 3، از لحاظ اشتغال زایی رتبه 5 و از جنبه بالاترین میزان فروش رتبه 9 را کسب کرده و نیز بیشترین حاشیه سود خالص متعلق به شرکت مخابرات ایران است. متوسط نسبت سود تقسیمی پرداختی شرکت مخابرات ایران حدود 90 درصد است که البته نمی توان این درصد تقسیم سود را به وضعیت فرصتهای سرمایه گذاری سودآور نسبت داد و بررسی این آمار و ارقام در کشورهای دیگر نشان می دهد که این سود پرداختی در این کشورها بطور متوسط حدود نصف مقدار آن در مخابرات ایران است و این کشورها نسبتهای بسیار بالاتری از سودهای کسب شده خود را به فعالیتها و برنامه های تحقیق و توسعه و سرمایه گذاری اختصاص می دهند، مساله مهمی که در واقع در ایران مغفول مانده است.
بازار صنعت مخابرات در ایران از ابتدا در انحصار دولت بوده است و دولت تنها خریدار بزرگ در این بخش است، البته این روند در سالهای اخیر مورد نظر دولت نبوده و تلاشهای قابل توجهی بمنظور خروج انحصار دولت و خصوصی سازی صنایع ازجمله صنعت مخابرات انجام شده است که موثر و مفید بوده اند اما کافی نبوده اند.
عدم استفاده صحیح از فرصت‌های منطقه‌ای به دلیل فقدان برنامه‌ریزی استراتژیک و دیدگاهی همه‌جانبه و فرامنطقه‌ایباعث شده اند که فرصتهایی که می توانست نصیب ایران شود به سمت کشورهای همسایه سوق پیدا کند. بنابراین استفاده مناسب از فرصتهای استراتژیک، حمایت‌ دولت و رایزنی در سطوح مختلف اقتصادی و سیاسی و شناخت کامل توانمندی‌های داخلی و جهت‌دهی آنها به سوی بازارهای منطقه ضروری است تا ایران را به شریك شركتهای مشهور و جهانی صنعت مخابرات تبدیل کند.
درواقع تشکیل کنسرسیوم هایی متشکل از بازیگرانی از حوزه های مختلف صنعتی و جهت‌دهی به فعالیت آنها الگویی را برای توسعه در برخی کشورهای در حال توسعه مانند برزیل ایجاد می کند و چنین رویکردی، علاوه بر استفاده از تخصصهای مرتبط برای انجام فعالیتهای فرابخشی، باعث بهبود فرآیند انجام کارها می‌شود.
در بسیاری از کشورهای پیشرفته، در همه بخشها خصوصاً بخشهایی که در آنها سرعت تحولات فناوری بالا است ( نظیر مخابرات )، نهادهایی برای پایش ( monitor )، پیش‌بینی ( forecast ) و آینده‌‌نگری ( foresight ) فناوری وجود دارد. متأسفانه در حوزة مخابرات و ارتباطات ایران، چنین نهادهایی وجود ندارد و البته تاسیس چنین نهادهایی تنها مقدمه‌ای بر اقداماتی است كه دولتها در قالب "سیاست تكنولوژی" به انجام می‌رسانند. پیاده‌سازی "نظام ملی نوآوری" روشی است که در برخی کشورها برای قرار گرفتن در چرخه توسعه فناوری مورد استفاده قرار گرفته است، روشی که می تواند به خوبی در ایران برای توجه به مشکل توسعه فناوری بکار برده شود.